گاهی هنگام پرداخت با دستگاه پوز با پیغام «تراکنش ناموفق» مواجه میشویم؛ در حالی که پول از حساب مشتری کم شده و فروشنده هم وجهی دریافت نکرده است. این اتفاق ممکن است ناشی از خطاهای بانکی، مشکلات فنی کارتخوان یا اختلال در شبکه شاپرک باشد. در این مقاله، به صورت کامل و کاربردی علت تراکنش ناموفق در دستگاه پوز و راهحل رفع هر یک از آنها را بررسی میکنیم تا بتوانید بهسرعت مشکل را برطرف کنید.
انواع خطاها در دستگاه پوز
خطاهای دستگاه پوز معمولاً به دو گروه اصلی تقسیم میشوند: خطاهای بانکی و خطاهای فنی. خطاهای بانکی شامل مواردی مانند کمبود موجودی، رمز اشتباه یا خطای سرور بانک مقصد هستند، در حالی که خطاهای فنی مربوط به خود دستگاه یا ارتباط آن با شبکه شاپرک میشود. شناخت دقیق هر نوع خطا، اولین گام برای رفع سریع و اصولی آن است.
کمبود موجودی، مسدودی کارت یا اتمام تاریخ انقضا
یکی از رایجترین دلایل تراکنش ناموفق، کمبود موجودی یا مسدود بودن کارت بانکی است. گاهی مشتری از وضعیت حساب خود مطلع نیست و پس از چند بار تلاش با خطا مواجه میشود. همچنین کارتهایی که تاریخ انقضای آنها گذشته یا در سامانه بانک صادرکننده مسدود شدهاند، اجازه تراکنش نخواهند داشت. برای اطمینان، پیشنهاد میشود مشتری موجودی حساب را بررسی کند و در صورت انقضای کارت، از بانک درخواست صدور کارت جدید داشته باشد.
خطای ۶۰ در دستگاه پوز (مشکل امنیتی یا سرور بانک مقصد)
خطای ۶۰ یکی از شناختهشدهترین خطاهای بانکی در دستگاههای پوز است. این خطا معمولاً زمانی رخ میدهد که سرور بانک مقصد دچار اختلال موقت شود یا سیستم امنیتی بانک (Anti-Fraud) تراکنش را مشکوک تشخیص دهد. در چنین شرایطی، ارتباط بین دستگاه و سرور بهدرستی برقرار نمیشود. بهترین اقدام این است که چند دقیقه صبر کرده و مجدداً تراکنش را تکرار کنید. اگر خطا ادامه داشت، باید از طریق پشتیبانی شرکت PSP مانند سداد یا ایرانکیش موضوع بررسی شود.

اشتباه در ورود رمز (خطای ۷۵) و مخدوش بودن کارت مشتری
ورود چندباره رمز اشتباه منجر به خطای ۷۵ و در نهایت قفل شدن کارت میشود. در این حالت، تراکنش انجام نمیشود و مشتری باید با بانک صادرکننده تماس بگیرد تا کارت باز شود. همچنین کارتهایی که نوار مغناطیسی آنها آسیب دیده یا تراشه آنها خط خوردهاند، بهدرستی توسط دستگاه خوانده نمیشوند. توصیه میشود کارت را با دستمال خشک تمیز کرده یا از کارت دیگری برای پرداخت استفاده کنید.
مشکلات فنی دستگاه پوز و اختلالات ارتباطی
گاهی علت تراکنش ناموفق به سختافزار دستگاه یا شبکه ارتباطی مربوط میشود. دستگاه کارتخوان سیار معمولاً از طریق سیمکارت یا وایفای به شبکه شاپرک متصل است و هرگونه ضعف در آنتندهی یا قطعی اینترنت میتواند تراکنش را مختل کند. در مقابل، کارتخوانهای ثابت نیز ممکن است در صورت قطع خط تلفن یا کابل شبکه با خطا مواجه شوند.
مشکل آنتندهی دستگاه پوز و عدم برقراری ارتباط با شبکه
ضعف آنتندهی یکی از متداولترین علل تراکنش ناموفق در کارتخوان سیار است. اگر دستگاه در مکانهایی با پوشش ضعیف شبکه قرار گیرد، ارسال دادهها به سرور با شکست مواجه میشود. بهتر است از اپراتورهایی مانند همراه اول یا ایرانسل با پوشش قویتر استفاده کنید. همچنین میتوانید دستگاه را به وایفای متصل کرده یا از مکانهای سربسته به محیط باز بروید تا کیفیت سیگنال بهبود یابد.
خطای امنیتی Tamper (تمپر) به دلیل قفل شدن کارتخوان سیار
خطای Tamper زمانی ظاهر میشود که دستگاه به دلایل امنیتی قفل شده باشد. این اتفاق معمولاً پس از وارد شدن ضربه، باز شدن بدنه یا تغییر ناگهانی در تنظیمات داخلی رخ میدهد. وقتی پیام Tamper را دیدید، دستگاه دیگر فعال نخواهد شد و باید برای رفع مشکل آن را به شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت (PSP) ارسال کنید. باز کردن دستگاه توسط افراد غیرمتخصص میتواند منجر به ابطال گارانتی شود.
کارتخوان روشن نمیشود یا خطای باتری میدهد (مشکلات متداول سختافزاری)
گاهی کارتخوان روشن نمیشود یا پس از چند تراکنش خاموش میگردد. این مشکل معمولاً به باتری ضعیف یا آداپتور معیوب مربوط است. باتری دستگاههای سیار معمولاً پس از یک تا دو سال نیاز به تعویض دارند. اگر دستگاه خطای باتری یا دمای بالا نشان داد، آن را از برق جدا کرده و پس از خنک شدن مجدداً امتحان کنید. در مدلهای قدیمی، بهروزرسانی نرمافزار نیز میتواند برخی خطاهای فنی را برطرف کند.

بررسی نهایی: علت کسر پول و تراکنش ناموفق چیست؟
یکی از دغدغههای اصلی کاربران این است که چرا پول از حساب مشتری کم میشود اما تراکنش انجام نمیگردد. این پدیده معمولاً به دلیل قطع ارتباط بین دستگاه پوز و سرور بانک در لحظهی تأیید نهایی تراکنش رخ میدهد. در واقع، بانک مبلغ را از حساب کسر میکند اما به حساب پذیرنده واریز نمیشود، چون پیام تأیید به شبکه شاپرک ارسال نشده است.
چرا پول از حساب مشتری کسر میشود اما تراکنش شکست میخورد؟
در این حالت، تراکنش «ناموفق» تلقی میشود اما بانک مبدأ مبلغ را موقتاً بلوکه میکند. این اتفاق ممکن است هنگام قطعی اینترنت، ضعف آنتن یا اختلال در سرور بانک مقصد رخ دهد. معمولاً نیازی به پیگیری حضوری نیست، چون وجه بهطور خودکار در مدت ۲۴ تا ۷۲ ساعت به حساب مشتری بازمیگردد. با این حال، ارائه رسید یا کد پیگیری به مشتری میتواند از نگرانیهای احتمالی جلوگیری کند.
فرآیند و زمان دقیق برگشت پول به حساب مشتری
بانک مرکزی و شبکه شاپرک فرآیند بازگشت وجه را بهصورت خودکار انجام میدهند. اگر تراکنش ناموفق ثبت شود ولی مبلغ از حساب مشتری کسر گردد، مبلغ در بازهی ۱ تا ۳ روز کاری برگشت داده میشود. در روزهای تعطیل ممکن است این زمان کمی طولانیتر شود. در صورتی که پس از سه روز وجه بازنگشت، مشتری باید با شماره پشتیبانی بانک تماس بگیرد و شماره پیگیری ۱۲ رقمی تراکنش را اعلام کند.
نحوه گزارش و پیگیری تراکنشهای ناموفق با PSP
تمام شرکتهای PSP (مانند سداد، ایرانکیش، بهپرداخت ملت و پرداخت نوین) سامانه پشتیبانی آنلاین دارند. پذیرنده میتواند با ورود به پنل کاربری خود، جزئیات تراکنش را بررسی و گزارش خطا را ارسال کند. در صورت وجود مغایرت، شرکت PSP موضوع را به بانک ارجاع میدهد. این روش سریعترین و مطمئنترین راه برای رفع مشکلات تراکنش است و معمولاً ظرف ۴۸ ساعت نتیجه اعلام میشود.
جمعبندی
تراکنش ناموفق در دستگاه پوز پدیدهای رایج اما قابل پیشگیری است. بیشتر خطاها به دلیل اختلال در شبکه بانکی، ضعف آنتن یا اشتباهات کاربری رخ میدهند. با رعایت نکاتی مانند استفاده از سیمکارت با آنتندهی مناسب، بهروزرسانی نرمافزار کارتخوان و ثبت دقیق تراکنشها، میتوان احتمال بروز این خطاها را به حداقل رساند. در صورت بروز مشکل، صبر و اطلاعرسانی دقیق به مشتری بهترین رویکرد است، زیرا بانک مرکزی و شاپرک تمام فرایندهای برگشت وجه را بهصورت خودکار انجام میدهند.
پرسشهای متداول
چرا با وجود کسر شدن پول از حساب، تراکنش ناموفق میشود و چه زمانی وجه برمیگردد؟
این مشکل معمولاً به دلیل قطع ارتباط لحظهای بین بانک و شبکه شاپرک رخ میدهد. وجه در بیشتر موارد ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت بازگردانده میشود.
اگر رمز را چند بار اشتباه بزنیم و کارت قفل شود، چه خطایی نمایش داده میشود؟
در این شرایط خطای ۷۵ روی صفحه دستگاه ظاهر میشود. کارت مسدود شده و باید از طریق بانک صادرکننده رفع انسداد شود.
آیا دستگاه پوز به دلیل خطای بانکی (مثل موجودی ناکافی) مسدود میشود؟
خیر، خطاهای بانکی باعث مسدودی دائمی دستگاه نمیشوند. تنها در صورتی که دستگاه از نظر امنیتی قفل شود یا در سامانه شاپرک ثبت نگردد، احتمال غیرفعال شدن وجود دارد.